Demir Hurda Fiyatları

Demir hurda fiyatları, metal piyasalarının en hassas göstergelerinden biri olarak kabul edilir ve ekonomik döngülerden endüstriyel talebe kadar birçok parametreye göre değişkenlik gösterir. Geri dönüşüm endüstrisinin merkezinde yer alan bu değer, inşaat, otomotiv, gemi söküm, ağır sanayi ve üretim hatlarının ham madde maliyetlerini doğrudan etkiler. Fiyatların doğru okunması, işletmelerin satın alma stratejilerinden stok yönetimine kadar geniş bir yelpazede karar mekanizmalarını güçlendirir.

Demir Hurda Fiyatları Nelere Göre Belirlenir?

Demir hurda fiyatları, küresel arz–talep dengesi, döviz kurları, çelik üretim kapasitesi ve geri dönüşüm tesislerinin işlem hacmine göre şekillenir. En temel belirleyici etmen, çelik üreticilerinin hurdaya olan güncel ihtiyacıdır.

Fiyat oluşumunda öncelikli etkiler şunlardır:

• Uluslararası çelik borsalarındaki dalgalanmalar

• Enerji maliyetlerinde görülen artış veya azalışlar

• Jeopolitik risklerin ticaret akışlarına etkisi

• Liman ve nakliye ücretlerinde yaşanan değişimler

• Yerel piyasa stok seviyeleri

Sanayi kuruluşlarının talebinin arttığı dönemlerde fiyatlar hızla yükselirken, üretim yavaşlamalarında düşüş eğilimi gözlemlenir. 2023 sonunda yayınlanan küresel geri dönüşüm raporları, hurda kullanım oranının çelik üretiminde %30’un üzerindeki payını koruduğunu göstererek hurdanın stratejik önemini pekiştirir.

Küresel Piyasa Hareketlerinin Etkisi

Küresel metal borsalarında açıklanan endeksler, demir hurda fiyatları için referans niteliğindedir. ABD ve Avrupa pazarlarında görülen fiyat değişimleri, Türkiye dahil olmak üzere hurda ithalatçısı ülkelerde belirleyici rol oynar. IMF verilerine göre metal fiyat endeksi yıl içinde %12’ye yakın dalgalanma göstermiş, bu oynaklık doğrudan hurda ticaretine yansımıştır.

Döviz Kurlarının Rolü

Hurdanın önemli bölümü ithal edildiği için döviz kuru en kritik parametrelerden biridir. Özellikle dolar/TL paritesinde yaşanan sert yükselişler, yerel piyasa fiyatlarını aynı gün içinde etkileyebilir. Geri dönüşüm işletmeleri, volatil dönemlerde hedge stratejilerine başvurarak maliyet riskini azaltmayı tercih eder.

Üretim Kapasitesi ve Fabrika Talebi

Çelik tesislerinin aylık üretim planları, hurda alım miktarlarını belirler. Örneğin EAO (Elektrik Ark Ocağı) tesislerinde hurdanın nihai ürün üzerindeki etkisi daha yoğundur. Bu nedenle üretim kapasitesi arttığında hurda fiyatları kısa süre içinde yükselir. Türkiye Çelik Üreticileri verileri, yüksek fırın dışı yöntemlerle üretimde hurdanın payının %85’e kadar çıkabildiğini göstermektedir.

Demir Hurda Türleri ve Sınıflandırma Yapısı

Demir hurda fiyatları incelenirken hurdanın türü en kritik ayrım noktasıdır. Her sınıf, içerdiği alaşım, yoğunluk, işlenebilirlik ve geri dönüşüm verimine göre farklı değerlendirilir.

En Yaygın Demir Hurda Türleri

Hurda sınıflandırması geri dönüşüm tesislerinin kapasitesine bağlı olarak değişmekle birlikte genel kabul gören türler şunlardır:

• DKP (Düşük Karbonlu Profil) hurda

• Toplama hurda

• Pik döküm hurdası

• Teneke ve karışık hurda

• İnşaat yıkım hurdası

• Talaş hurda

Her sınıfın erime verimi ve içindeki yabancı materyal oranı fiyatı doğrudan etkiler. Örneğin DKP hurdası düşük karbon içeriği ve temiz yapısı sayesinde en yüksek geri dönüşüm verimlerinden birine sahiptir.

DKP Hurdasının Özellikleri

DKP hurda, beyaz eşya üretimi, otomotiv sac kesimi ve ince metal proseslerinin çıkardığı nispeten temiz hurdalardır. Karbon oranı düşük olduğu için yüksek fırınlarda daha kontrollü bir erime sağlar. Kalite standardizasyonu yüksektir ve bu nedenle çoğu çelik fabrikasının ilk tercihleri arasında yer alır.

İnşaat Yıkım Hurdasının Özellikleri

Yıkım hurdaları kalın kesitli metalleri içerir; kolon, kiriş, lama ve profil gibi ağır malzemelerden oluşur. Yoğunlukları yüksek olduğu için taşıma verimliliği iyidir; ancak içindeki kirletici materyal oranı fiyat değerlendirmesinde indirim oluşturabilir.

Karışık Hurda Yapısı

Karışık hurda, sac, profil, teneke ve çeşitli metal parçalarının bir arada bulunduğu sınıftır. Geri dönüşümde ayrıştırma gerektirir. Çoğu zaman tesislerde manyetik ayırıcılar ve manuel kırpma yöntemleri kullanılarak temizlenir.

Demir Hurda Fiyatlarını Etkileyen Teknik Kriterler

Hurda fiyatlarının değişiminde yalnızca piyasa koşulları değil, hurdanın fiziksel ve kimyasal nitelikleri de önemli rol oynar.

Yoğunluk Değeri ve Verimlilik

Hurda metalin yoğunluğu arttıkça taşıma, stoklama ve fırına besleme maliyetleri azalır. 1 m³ hacimde daha fazla metal bulunması, üretim hatlarında verimli bir akış sağlar. Yüksek yoğunluklu hurda 0,9–1,5 ton/m³ aralığında değerlendirilebilir.

Kimyasal Bileşim

Karbon, mangan, silisyum ve fosfor gibi elementlerin oranı çelik üretiminde kritik öneme sahiptir. Döner fırınlar ve ark ocakları, belirli bir kimyasal kompozisyona sahip hurdayı tercih eder. Fosfor ve kükürt oranı yükseldikçe kalite düşer, fiyat da buna göre aşağı yönlü revize edilir.

Kirlilik ve Boya Oranı

Hurdanın üzerindeki boya, plastik, kauçuk, cam veya beton parçaları kirlilik olarak kabul edilir. 2022’de açıklanan geri dönüşüm tesisleri raporuna göre yüksek kirlilik oranı erime verimini %15’e kadar azaltabilir. Bu nedenle işletmeler satın alma öncesi nem, kirlilik ve metal saflık testleri uygular.

Demir Hurda Fiyatlarındaki Bölgesel Farklılıklar

Coğrafi konum, liman erişimi ve sanayi yoğunluğu fiyat farklılıklarının temel nedenidir.

Marmara Bölgesi Dinamikleri

Marmara Bölgesi, Türkiye’de metal geri dönüşümünün en yoğun olduğu lokasyondur. Limanlara yakınlık ve çelik fabrikalarının bölgeye yoğunlaşması nedeniyle fiyatlar diğer bölgelere kıyasla daha hızlı güncellenir. Sanayi üretiminin %40’ından fazlası bu bölgede gerçekleştiği için hurda tüketimi yüksektir.

Karadeniz ve Ege Etkisi

Karadeniz Bölgesi’nde yer alan limanlar, özellikle Rusya ve Ukrayna’dan gelen hurda sevkiyatlarında kritik öneme sahiptir. Ege Bölgesi ise gemi söküm tesislerinin yoğunluğu sebebiyle farklı hurda türleri açısından zengin bir arz kaynağı sunar. Aliağa bölgesindeki söküm tesislerinde her yıl ortalama 700.000 tonun üzerinde hurda elde edildiği raporlanmıştır.

İç Anadolu ve Taşıma Maliyetleri

İç Anadolu’da fiyatlar çoğu zaman nakliye maliyetlerine bağlı olarak belirlenir. Limana uzaklık arttıkça sevkiyat maliyeti hurda fiyatının üzerine eklenir. Bu nedenle aynı kalite hurdada bölgesel bazda farklar ortaya çıkar.

Demir Hurdası Toplama, Ayırma ve İşleme Süreci

Demir hurda fiyatlarının anlaşılması, geri dönüşüm süreçlerinin de bilinmesini gerektirir. İşleme hattının verimliliği, hurda değerini doğrudan etkileyen faktörlerden biridir.

Hurda Toplama Aşaması

Hurda toplama süreci üç kaynaktan gerçekleştirilir:

1. Endüstriyel üretim artıkları

2. Yıkım ve söküm sahaları

3. Tüketici sonrası metal atıklar

Endüstriyel kaynaklı hurda daha temizdir ve yüksek fiyatlandırılır. Yıkım hurdasında ise kalite ayrıştırması süreci daha uzundur.

Ayırma ve Sınıflandırma

Toplanan hurda, elektromıknatıslar, kesme makineleri, hidrolik presler ve kırıcılarla ayrıştırılır. Yoğunluk farklarından yararlanarak yapılan sınıflandırma, fırına girecek hurdanın homojenliğini artırır. Homojenlik arttıkça üretim hatlarında %5–7 arasında enerji tasarrufu sağlandığı ölçülmüştür.

Ergime ve Dönüşüm

Demir hurda ark ocaklarında eritilir ve çelik üretiminde yeniden değerlendirilir. Geri dönüşüm sayesinde doğal kaynak tüketimi azalır. Uluslararası Çelik Birliği verilerine göre, 1 ton hurda çeliğin geri dönüşümü 1,1 ton cevher kullanımının önüne geçer ve yaklaşık 600 kg CO₂ salınımını engeller.

Demir Hurda Piyasasında Kullanılan Terimler

Demir hurda ticaretinde profesyoneller arasında yaygın kullanılan bazı terimler, fiyat değerlendirmeleri açısından önem taşır.

Yükleme Şekli

Hurdanın kamyon, römork veya konteyner ile taşınması fiyat hesabında rol oynar. Yüklemenin presli veya dökme yapılması yoğunluğu değiştirir.

Kuru Ton – Yaş Ton Ayrımı

Hurda metal yağmur veya depolama koşulları nedeniyle su emebilir. Kuru ton fiyatı esas alınarak işlem yapılır. Nem oranı yüksek malzemelerde iskonto uygulanır.

İşlenmiş – İşlenmemiş Hurda

Kesilmiş, sınıflandırılmış ve fırın beslemesine hazır hurda “işlenmiş hurda” olarak tanımlanır. İşlenmemiş hurdada ek işçilik maliyeti bulunduğundan fiyatı daha düşüktür.

Hurda Fiyatlarını İzlemenin Pratik Yolları

Piyasa profesyonelleri hurda fiyatlarını izlemek için gerçek zamanlı veri kaynaklarını kullanır. Bununla birlikte bazı analitik yöntemler de fiyat tahmininde yol göstericidir.

Endeks Takibi

Metal endeks platformlarında yayınlanan haftalık ve günlük hurda değerleri fiyat hareketlerini öngörmede etkilidir. Analistler özellikle HMS 1/2 80:20 verilerini referans kabul eder.

Arz–Talep Eğrileri

Geri dönüşüm merkezleri, aylık toplama hacimlerini ve fabrika taleplerini karşılaştırarak hurda dengesi çıkarır. Bu dengenin bozulduğu dönemlerde fiyat oynaklığı artar.

Mevsimsellik Etkisi

Yaz aylarında inşaat faaliyetlerinin hızlanmasıyla hurda talebi artar. Kış aylarında üretim yavaşladığı için fiyatlar daha stabil olabilir. 10 yıllık ortalama eğilimler incelendiğinde yaz döneminde fiyatların yılın geri kalanına göre ortalama %8 daha yüksek seyrettiği görülmüştür.

Demir Hurda Fiyatlarında Kaliteye Göre Değişim Tablosu

Aşağıdaki tablo hurda sınıflarının içsel özelliklerini ve değerleme kriterlerini özetleyerek karar süreçlerinde karşılaştırma kolaylığı sağlar.

Demir Hurda Fiyatlarında Gelecek Eğilimleri

Son yıllarda döngüsel ekonomi politikaları, hurdanın yalnızca ekonomik değil çevresel açıdan da kritik bir kaynak haline geldiğini kanıtlamıştır. Gelişmiş ülkelerde çelik üretiminde hurdaya dayalı üretim oranı hızla artmaktadır. Avrupa Çelik Birliği, 2030’a kadar hurdadan üretimin toplam çelik üretiminde %50 seviyesine çıkacağını öngörmektedir. Bu durum hurda fiyatlarının stratejik bir varlık gibi değerlendirilmesini gerektirir.

Teknolojik Dönüşümün Etkisi

Geri dönüşüm tesislerinde kullanılan otomatik ayırma hatları, yapay zeka destekli kalite kontrol sistemleri ve yeni presleme teknolojileri, hurda işleme verimliliğini yükseltmektedir. Bu gelişmeler maliyetleri düşürse de talep artışı fiyatları genel olarak yukarı yönlü destekler.

Karbon Emisyon Politikaları

Karbon azaltım hedefleri, birincil cevher yerine hurda kullanımını teşvik etmektedir. Enerji tasarrufu ve çevresel kazanımlar nedeniyle üreticilerin hurdaya olan ilgisi kronik olarak artacaktır. Bu eğilim fiyatların uzun vadede yüksek seviyelerde dengelenmesine neden olabilir.

Demir Hurdası Alım–Satımında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Hurda ticareti, hassas ölçüm, doğru sınıflandırma ve güvenilir tedarik zinciri gerektirir. Profesyonel yaklaşım hem ekonomik kayıpları önler hem de üretim süreçlerinin devamlılığını sağlar.

Tartım ve Yoğunluk Kontrolü

Kantar ölçümleri dijital sistemlerde kayıt altına alınmalı ve yoğunluk değerleri numune analizleri ile doğrulanmalıdır. Hassas kantarlar ±%0,2 sapma toleransı ile çalışır; bu değerlerin üzerinde fark varsa tekrar tartım yapılması gerekir.

Kirlilik Gözlemi

Satın alma öncesi hurda yüzeyinde boya, plastik, beton ve yanık izleri kontrol edilir. Fabrikalar, kirlilik oranı %3’ün üzerinde olan malzemelerde iskonto uygulama eğilimindedir.

Nakliye Planlaması

Hurdanın preslenerek taşınması, hacmi ciddi oranda düşürür ve maliyeti azaltır. Presleme işlemi hacmi %60’a kadar küçültebilir. Bu nedenle taşıma planlaması fiyat avantajı sağlar.

Tedarikçi Güvenilirliği

Düzenli ve kaliteli hurda sağlayan işletmelerle uzun vadeli anlaşmalar yapmak, fiyat dalgalanmalarının oluşturduğu riskleri minimize eder. Tedarik zinciri istikrarsız olduğunda üretim hatları durabilir ve maliyetler artar.

Demir Hurda Fiyatlarında Profesyonel Analiz Yaklaşımı

Piyasa verilerini sağlıklı değerlendirebilmek için hem makro hem mikro perspektif gerekir. Profesyoneller aşağıdaki üç aşamalı modeli kullanır:

1. Küresel Sinyallerin Takibi: Metal endeksleri, ekonomik büyüme verileri, enerji maliyetleri.

2. Yerel Piyasa Nabzı: Fabrika talebi, stok seviyeleri, nakliye maliyetleri.

3. Hurda Kalite Değerlendirmesi: Kompozisyon analizi, yoğunluk ölçümü, kirlilik oranı.

Bu üç veri seti birlikte ele alındığında fiyat tahminleri daha isabetli olur. Sektör raporlarında, bu modelin tek kaynağa dayalı fiyat değerlendirmesine kıyasla %25 daha doğru sonuç verdiği ifade edilmektedir.

Demir Hurdasının Ekonomik ve Çevresel Katkıları

Demir hurda yalnızca ekonomik bir emtia değil, aynı zamanda sürdürülebilir sanayi politikalarının kilit aktörüdür. Geri dönüşüm sayesinde yeni cevher çıkarma ihtiyacı azalır, atık hacmi küçülür ve enerji tasarrufu sağlanır.

Enerji Tasarrufu

Çelik üretiminde hurdanın kullanılması enerji tüketimini %60’tan fazla azaltabilir. Elektrik Ark Ocağı yönteminde bu tasarruf belirgin şekilde ölçülmüştür.